Շատ կարեւոր է, որ Հայաստան-Թուրքիա յարաբերութիւններու բնականոնացման գործընթացը մնայ երկու պետութիւններուն միջեւ գործընթաց:
«Քաղաքացիական Պայմանագիր» կուսակցութեան եւ Գոնրատ Ատենաուըր հիմնադրամի կողմէ կազմակերպուած «Խաղաղութեան Խաչմերուկ. միաւորելով անվտանգութիւնն ու ժողովրդավարութիւնը» թեմայով համաժողովի ժամանակ այս մասին ըսաւ հայ-թրքական յարաբերութիւններու կարգաւորման հարցերով յատուկ ներկայացուցիչ Ռուբէն Ռուբինեան՝ նշելով, որ յարաբերութիւններու բնականոնացումն ու հաշտեցումը տարբեր բաներ են:
«Թուրքիայում սխալ ընկալում կայ, թէ հայկական սփիւռքի դիրքորոշումը եղել կամ մնում է խոչընդոտ Հայաստան-Թուրքիա յարաբերութիւնների բնականոնացման ճանապարհին: Բազմիցս ապացուցուել է, որ դա այդպէս չէ։ Այդպէս չի եղել 2010-ականների սկզբին, երբ այսպէս կոչուած ֆութպոլային դիւանագիտութիւնն իր կիզակէտում էր, երբ արձանագրութիւնները ստորագրուեցին: Հայաստանի կառավարութիւնն այն ժամանակ պատրաստ էր առանց նախապայմանների անմիջապէս բնականոնացնել յարաբերութիւնները Թուրքիայի հետ:
«Հայաստան-Թուրքիա յարաբերութիւններում կայ մէկ մեծ խոչընդոտ, դա Թուրքիայում քաղաքական որոշման բացակայութիւնն է ՀՀ-ի հետ յարաբերութիւնները բնականոնացնելու վերաբերեալ: Եթէ վաղը որոշումը կայացուի, վաղը կը բացուեն սահմանները: Կայ ծրագիր, բոլորը խօսում են հաղորդակցութեան ուղիների բացման մասին, Թուրքիան է խօսում միջին միջանցքի մասին: Ինչո՞ւ դա տեղի չի ունենում: Որովհետեւ կան տարբեր աշխարհաքաղաքական հարցեր»,- ըսաւ Ռուբինեան:
