Ռուսաստան կը շարունակէ Հայկական ապրանքներու ու յատկապէս գիւղատնտեսական արտադրանքներու սահմանափակումները, որոնք դրուած էին Յունիս 7-ի խորհրդարանական ընտրութիւններէն անմիջապէս առաջ, նպատակ ունենալով ազդել արդիւնքներուն վրայ` յուսալով տապալել Փաշինեանի իշխանութիւնը ու Երեւանի մէջ տեսնելու իրեն ենթարկուելու պատրաստ նոր կառավարութիւն:
Ընտրութիւններէն անցած է մէկ ամիս եւ Ռուսաստանի նախագահը տակաւին կը մերժէ շնորհաւորել Փաշինեանին ու տնտեսական պատժամիջոցները կը շարունակեն մնալ ուժի մէջ:
Միւս կողմէ, Հայաստանին ձեռք մեկնեց Եւրոպական Միութիւնը` նիւթական ու գործնական աջակցութիւն ցուցաբերելով, որպէսզի սահմանափակումներու տակ գտնուող ապրանքները հասնին 450 միլիոն բնակչութիւն ունեցող եւրոպական շուկաներ: Անցեալ շաբաթ, այս նպատակով Երեւան այցելած Եւրոպական Յանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա վոն տեր Լայեն յայտարարեց, որ Պրիւսքէլը պիտի ազատականացնէ դէպի Եւրոմիութեան շուկաներ Հայաստանի արտահանումներու շուրջ 80%-ը եւ պիտի տրամադրէ ֆինանսական փաթեթներ` օգնելով Երեւանին բազմազանեցնել իր տնտեսութիւնը եւ դիմակայել Մոսկուայի կողմէ աճող ճնշումներուն: «Եթէ Ռուսաստանը փակէ իր շուկան Հայկական արտադրանքին համար, ԵՄ-ն պիտի բանայ իր դռները», շեշտեց եւրոպացի բարձրաստիճան դիւանագէտը:
Եւրոպական այս անմիջական ու արագ նախաձեռնութիւնը` օգնութեան հասնելու Հայաստանին, վրիպած պէտք չէ ըլլայ Մոսկուայի ուշադրութենէն: Վերջին օրերուն նկատելիօրէն նուազած են Քրեմլինի խօսնակներուն կողմէ Երեւանի հասցէին հնչող մեղադրանքներն ու սպառնալիքները: Իսկ Հայաստանի կառավարութեան ղեկավարը մեկնած էր Ռուսաստան` մասնակցելու միջազգային արդիւնաբերական ցուցահանդէսի մը: Այս առթիւ վարչապետ Միխայիլ Միշուսթին յայտարարեց. «Ռուսաստանի Դաշնութիւնը պատրաստակամ է հետեւողականօրէն զարգացնելու յարաբերութիւնները Հայաստանի հետ Յունիս 7-ին կայացած խորհրդարանական ընտրութիւններէն յետոյ, երբ Երեւանի մէջ պիտի ձեւաւորուի նոր կառավարութիւն»: Տրամաբանութիւնը կը յուշէ, որ այս յայտարարութեան պիտի յաջորդէ տնտեսական սահմանափակումներու աստիճանաբար մեղմացումը: Նման քայլ առաջին հերթին կը բխի Ռուսաստանի շահերէն: Հայաստանի տնտեսվարողներ սկզբնական շրջանին որոշ դժուարութիւններէ ետք, ի վերջոյ պիտի կարողանան գտնել այլ շուկաներ: Նոյնը պատահեցաւ, երբ 44-օրեայ պատերազմէն ետք, երբ Ռուսաստան մերժեց զէնք մատակարարել Հայաստանին ու բանակը սկսաւ զինուիլ այլ երկիրներու արդիական եւ աւելի որակաւոր զինատեսակներով ու զարկ տալ ներքին արտադրութեան, որոնք անցնող Մայիսի 28-ին տողանցեցին Հանրապետութեան հրապարակին վրայ: Մոսկուան նաեւ կորսնցուց իր քաղաքական ազդեցութիւնը Երեւանի վրայ, երբ ան առեւտուրի մէջ մտնելով Պաքուի եւ Անգարայի հետ նպաստեց Արցախի հայաթափման: Այս վերջին քայլով Քրեմլին գործեց պատմական անդառնալի մեծ սխալ, կորսնցնելով Հայաստանը« առանց սիրաշահելու Ատրպէյճանը, իսկ Թուրքիան դարձաւ գլխաւոր դերակատար Հարաւային Կովկասի մէջ, որուն համար հարիւրամեակներու թշնամանք գոյութիւն ունեցած է Ռուսաստանի եւ Թուրքիայի միջեւ:
Այս իրադարձութիւններու լոյսի տակ է, որ Երեւան իր ուշադրութիւն թեքեց դէպի արեւմուտք` սերտացնելով իր յարաբերութիւնները Եւրոպային հետ ու այսօր կը քաղէ այլ քայլի պտուղները` տնտեսապէս ու քաղաքականապէս:
Որքան որ Հայաստանը պէտք ունի Ռուսաստանին, նոյնքան ալ Ռուսաստանը` Հայաստանին, որպէսզի կարողանայ որոշ չափով պահել իր ներկայութիւնը տարածաշրջանէն ներս: Այդ ընելու համար Մոսկուան պէտք է դադրի սպառնալիքներու ու պատժամիջոցներու լեզուով խօսիլ Երեւանի հետ: Վարչապետ Փաշինեան ու կառավարութեան միւս անդամները գիտակցաբար չեն պատասխաներ Ռուս ներկայացուցիչներու հակահայ ելոյթներուն, իրավիճակը աւելի չսրելու համար եւ ընդհակառակը միշտ կը շեշտեն Ռուսաստանի հետ կապերու կարեւորութիւնը: Ժամանակը եկած է, որ Մոսկուան վերարժեւորէ իր յարաբերութիւնները Հայաստանի հետ ու որդեգրէ ամբողջովին նոր քաղաքականութիւն` հիմնուած փոխադարձ յարգանքի ու ինքնիշխանութեան սկզբունքին վրայ:
ԳՐԻԳՈՐ ԽՈՏԱՆԵԱՆ
«ՄԱՍԻՍ»
